ความทรงจำใต้ร่มเงาไม้ ป้อมมหากาฬ

ความทรงจำใต้ร่มเงาไม้

หากย้อนความทรงจำกลับไปเมื่อ 30 ปีก่อน ในยุคสมัยที่โลกยังไร้อินเตอร์เน็ต ความสนุกสนานของเด็กส่วนใหญ่ คือการได้ออกมาวิ่งเล่นนอกบ้าน หลังจากที่ช่วงเวลาของรายการการ์ตูนจบลง การออกไปเล่นนอกบ้านในช่วงกลางวันซึ่งมีอากาศร้อนอบอ้าว ทำให้เด็กๆส่วนใหญ่จับจองพื้นที่ใต้ต้นไม้ อาศัยร่มเงา เพื่อเล่นสนุกกันตามจินตนาการ เช่นเดียวกับพี่แต พรเทพ บูรณบุรี พี่ชายใจดี ซึ่งพักอาศัยอยู่ในบ้านชุมชนป้อมมหากาฬตั้งแต่เกิด

MemoofTreeShade-02สายวันหนึ่งในเดือนพฤศจิกายน เราจึงนัดแนะกับพี่แต เพื่อพูดคุยย้อนวัย ย้อนวันวานถึงความทรงจำในวัยเยาว์ ความผูกพันกับต้นไม้ ความสุข และความสนุกกับการปืนป่าย และเล่นใต้ต้นไม้ใหญ่ โดยไม่ลืมดูแลรักษา และให้ความเคารพในฐานะบรรพบุรุษ เรามานั่งพูดคุยที่ห้องรับแขกของชุมชนฯ แม้จะตั้งอยู่ห่างจากทางเข้าเพียง 10 เมตร แต่บรรยากาศกลับเงียบสงบร่มเย็นจากกิ่งก้านของต้นไม้ใหญ่ซึ่งเปรียบเหมือนกับหลังคาธรรมชาติ ระหว่างที่นั่งคุยกันจึงมีเพื่อนตัวน้อยทั้งนก และกระรอกส่งเสียงทักทายอยู่เป็นระยะ

“พี่เกิดในปีพศ. 2507 อยู่ที่นี่มา 52 ปีแล้ว ตั้งแต่จำความได้ก็เห็นต้นไม้ใหญ่ในชุมชนฯ เรียกได้ว่า ต้นไม้ทุกต้นเปรียบเหมือนบรรพบุรุษ เป็นปู่ย่าตายายที่อยู่กับเรามานาน จำได้ว่าครั้งหนึ่งหลังจากเล่นซน คือการได้ปีนป่ายขึ้นต้นไม้  พอถึงเวลากลางคืนพี่ก็มีอาการไข้ คนทั้งชุมชนฯต่างแวะมาเยี่ยมดูอาการ ผู้ใหญ่ในชุมชมฯก็ทักว่า พี่ไปเล่นซน ปีนป่ายต้นไม้ ไม่ถูกกาลเทศะ จึงเป็นไข้ เพราะคนโบราณบรรพบุรุษต่างเชื่อว่า ต้นไม้ทุกต้น มีเทวดาปกปักรักษาคุ้มครองอยู่ พี่จึงโตมาพร้อมกับความผูกพันกับประเพณีวัฒนธรรม และชุมชนฯของเราจะมีการจัดประเพณีบวชต้นไม้เป็นประจำทุกปี โดยกำหนดไว้ทุกวันเสาร์ที่ 3 ของเดือนเมษายน เพื่อให้พี่น้องในชุมชนรัก และดูแลรักษาต้นไม้

MemoofTreeShade-03

“สำหรับพี่ที่โตมาพร้อมกับความรู้สึกผูกพันกับต้นไม้ที่อยู่รอบตัว รวมถึงต้นไม้ในสถานที่อื่นๆที่ได้ไปเห็นไปพบเจอ เพราะพี่รู้ว่า ต้นไม้ให้อะไรกับเราบ้าง อย่างต้นไทรในชุมชนฯ มันมีคุณค่าหลายอย่างมาก หนึ่งคือให้ร่มเงาเราแน่ๆ สองให้ชีวิต เป็นแหล่งรวมระบบนิเวศเล็กๆทั้งแมลงต่างๆ นก กระรอก ที่เขามาพึ่งพาอยู่อาศัย เป็นแหล่งอาหาร นี่คือการให้ชีวิต ต้นไม้ในเมืองใหญ่ให้ความร่มรื่น สบายตา สบายใจ และให้ออกซิเจน พี่จึงให้ความเคารพ และคอยดูแลรักษาต้นไม้มาตลอด จะคอยสังเกตดูว่ากิ่งก้านของเขาเติบโตมากขึ้นแค่ไหน และคอยตัดแต่งดูแลให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสม พี่และคนในชุมชนฯ ก็จะช่วยกันดูแล เราก็ดูแลกันมาตลอด เพราะพี่เชื่อว่า คนกับต้นไม้อยู่ร่วมกันได้ เพียงแค่เราใส่ใจ และดูแลรักษาเขาอย่างถูกวิธี”

MemoofTreeShade-03

เมื่อนั่งพูดคุยอยู่นาน พี่แตจึงพาเปลี่ยนบรรยากาศ ปรับอิริยาบถจากการนั่งคุย เป็นเดินเล่นในชุมชมฯ ขณะนั้นเราจึงได้พบกับพี่ชายใจดีอีกหนึ่งคนคือ พี่กบ ธวัชชัย วรมหาคุณ ประธานชุมชนป้อมมหากาฬ ซึ่งได้บอกเล่าถึงความรู้สึกรัก และผูกพันกับต้นไม้ให้เราฟังว่า “คนในชุมชน รวมถึงตัวพี่ มีความผูกพันกับต้นโพธิ์ ไทร ไกร กร่าง และต้นไม้อื่นๆ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับบริบท วิถีชีวิตของคนในชุมชนฯ ด้วยความเชื่อว่า 4 ชนิดของ ต้นไม้เป็นที่สถิตย์ของเทวดา เพื่อดูแลรักษาคุ้มครองคนในชุมชนฯ พี่เติบโตมาพร้อมกับต้นไม้ อาศัยร่มเงา ให้ความร่มรื่น ให้อากาศสดชื่น ให้ลมพัดเย็นสบาย มีเสียงนกเสียงกา มีสัตว์มาอยู่อาศัยใช้ทำรัง และหาอาหาร ทำให้เรารู้สึกว่าเรายังอยู่ท่ามกลางธรรมชาติ เราเป็นหนึ่งในระบบนิเวศน์ พี่มองว่า คนกับต้นไม้จึงเป็นสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ ต้นไม้เป็นประวัติศาสตร์ เป็นบรรพบุรุษ และเป็นเพื่อนของมนุษย์”

MemoofTreeShade-01

ก่อนกลับพี่กบ และพี่แตพาเราไปเยี่ยมบรรพบุรุษของชุมชนฯ ซึ่งเป็นต้นมะเดื่อต้นใหญ่อายุหลายสิบปี พี่กบเล่าว่า ต้นมะเดื่อต้นนี้เป็นเหมือนส่วนหนึ่งของชีวิต เป็นระบบนิเวศที่สำคัญ เป็นที่อยู่อาศัยของมด แมลง นก กระรอก เป็นสิ่งที่บ่งบอกการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล ขณะที่พี่กบเล่า มือก็เอื้อมไปสัมผัสกับต้นไม้ สีหน้า แววตาที่ดูจริงจัง และจริงใจ คือสิ่งที่จับใจเราในฐานะผู้มาเยือน ทำให้เราเข้าใจอย่างดีว่า คนกับต้นไม้มีความเชื่อมโยง ผูกพัน และพึ่งพาอาศัยกันอย่างแยกไม่ออกจริงๆ

มัลลิกา แสนทอง เล่าเรื่อง
ฐิติเกตุ แสนทอง บันทึกภาพ 

 

 

 

Advertisements

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: